ÖZEL: Beyrut'tan San'a'ya / Hizbullah'ın Ensarullah'ın askeri gücünün inşasındaki rolü

Medyasafak.net
ANALİZ
15.09.2026
ÖZEL: Beyrut'tan San'a'ya / Hizbullah'ın Ensarullah'ın askeri gücünün inşasındaki rolü
Facebook Twitter Share
Kasım 2025'te Genel Sekreter Şeyh Naim Kasım, Tabatabai'nin 2015'ten 2024'e kadar yaklaşık dokuz yılını Yemen'de geçirdiğini ve "önemli bir iz bıraktığını" açıkça ifade etti ki bu, Hizbullah'ın üst düzey bir kadrosunu uzun süreli olarak sahaya yerleştirdiğine dair ilk resmi itirafıydı.

 

 

 

Abu Erfan Parsi

 

 

Giriş

 

 

Hizbullah-Husi ilişkisi, Lübnanlı eğitmenler ve Yemenli öğrencilerden oluşan tek yönlü bir akıştan ibaret değildir. Stratejik zorunluluklar ve ideolojik yakınlık sayesinde ayakta kalan iki yönlü bir bağdır: Her iki hareket de Batı emperyalizmini ve onun bölgesel uydu devletlerini aynı düşman olarak görmekte ve her ikisi de gerilla savaşını füzeler, medya ve kaçakçılıkla harmanlayan hibrit (karma) güçler inşa ederek kuşatma altında hayatta kalmayı öğrenmiş durumdadır. Bu ortak duruş; sadece Yemen sınırı boyunca Husilerin başlıca hasmı olmakla kalmayıp, aynı zamanda Riyad'ın uzun zamandır direnişe karşı düşman Sünni grupları finanse edip silahlandırdığı Lübnan'da Hizbullah'ın da ana düşmanı konumunda olan Suudi Arabistan'ın varlığıyla daha da keskinleşmektedir. Aşağıdaki metin; eğitim, komuta tavsiyeleri, lojistik ve silah desteği aracılığıyla bu ortaklığın 2000'li yılların ortalarından itibaren nasıl inşa edildiğini ve Ensarullah'ın (Husiler) Suudi Arabistan'ı, Kızıldeniz'deki nakliyat ağını ve İsrail'i artık yerel bir isyancı güç olmaktan çok daha öte yeteneklerle vurabilecek konuma nasıl geldiğini incelemektedir.

 

 

Tarihsel Kökenler (2005 - 2011 Dönemi)

 

Hizbullah, Yemen Ensarullah Hareketi’ni yerel bir Zeydi direnişçi isyanından çıkarıp Suudi Arabistan'ı, Kızıldeniz ve Hint Okyanusu'ndaki ticari-askeri gemileri ve İsrail'i vurabilecek kapasiteye sahip bölgesel bir askeri aktöre dönüştürme konusunda on yıllara yayılan, kalıcı bir rol oynamıştır. Bu destek; askeri eğitimi, silah montajı ve doktrini, komuta kademesi tavsiyelerini, medya altyapısını, lojistiği ve finansman sağlamayı kapsamaktadır.

 

Bu ilişki, aslında onu görünür kılan Yemen savaşından çok daha eskidir. Mayıs 2015'te bir Hizbullah komutanı Financial Times'a verdiği demeçte, Husilerin İran'da Hizbullah ile eğitim aldıklarını, ardından Lübnan ve Yemen'de daha ileri düzey eğitimler gördüklerini ve bu ortaklığın yaklaşık on yıl öncesine dayandığını belirtmişti (Solomon 2015). 2007-2009 yıllarına gelindiğinde, İran Devrim Muhafızları (IRGC) ile birlikte çalışan Hizbullah görevlileri –aralarında Halil Harb'in (Ebu Mustafa) de bulunduğu– Şam'dan Yemen'in kabile ve grupların haritasını çıkarıyor ve Saada bölgesine eğitmenler gönderiyordu. Başlangıçtaki bu çalışmaları sembolik olmaktan ziyade tamamen pratikti: mayın döşemek, savunma mevzileri inşa etmek ve gerilla yöntemlerini dağlık koşullara uyarlamak. Yerel halk onları zuwwar ala tariq al-jihad ("cihat yolundaki ziyaretçiler") olarak adlandırıyordu. Bu görevlendirmeler kısa süreli değildi. En azından bir görevli, Suriye pasaportuyla yıllarca Yemen'de yaşadı, bölgeden biriyle evlendi ve 2012 yılında San'a havalimanında tutuklandı (New Lines Magazine 2026).

 

Siyasi model de aynı şekilde oraya taşındı. Hizbullah'ın 2000 yılında İsrail'in geri çekilmesiyle elde ettiği sonuç ve 2006 Savaşı ile Seyyid Hasan Nasrallah'ın konuşmaları Kuzey Yemen'de geniş çapta yayıldı ve Abdülmelik el-Husi'nin dini otorite, askeri komuta ve siyasi mesajlaşma sentezini şekillendirmesine yardımcı oldu. 2011 ayaklanmasının bir boşluk yaratmasının ardından bu etki kurumsallaştı. Halil Harb'in 2003 yılında Iraklı Şii milisleri eğitmek üzere kurulan Birim 3800'ü; fonları aktararak, eğitim ağlarını yöneterek ve Husi komuta yapılarının resmileşmesine yardımcı olarak Hizbullah'ın Yemen'deki ana aracı haline geldi (Alma Araştırma Merkezi 2025; Washington Enstitüsü).

 

 

Siyasi, İdeolojik ve Medyatik Destek

 

Hizbullah ayrıca Husilerin kendi Lübnan modelinden unsurları benimsemesine de yardımcı oldu ve bu kurumsal aktarımı medya alanına kadar genişletti. 2012 yılında Hizbullah, El-Masirah Televizyonu’nun Beyrut'un güney banliyölerinde, El-Manar'ın yanında ve Hizbullah tesislerinde bulunan ek stüdyolarla desteklenerek, kurulmasına yardımcı oldu. Hizbullah, El-Masirah personelini eğitti, yayın politikasını şekillendirdi ve ilk yıllarında kanalı bizzat yönetti. El-Masirah, Husilerin ana uydu televizyon kanalı olmaya devam etmektedir (The National 2026). BM gözlemcileri ayrıca Lübnan ve Irak'ta ortak operasyon merkezlerinin varlığını rapor etmiş ve Husi temsilcilerin, Direniş Ekseni genelinde askeri faaliyetleri koordine etme çabalarına katıldığını bildirmiştir (Reuters 2024).

 

Bu ortaklığın finansal ve lojistik bir omurgası da vardı. ABD Hazine Bakanlığı'nın yaptırım listeleri, Halil Harb'i Suudi Arabistan ve BAE üzerinden Yemen'e büyük miktarlarda döviz aktardığı gerekçesiyle hedef aldı. Alışılagelmiş işbölümü; Hizbullah'ın eğitim ve fon işlerini yürütmesi, Kudüs Gücü'nün ise daha gelişmiş sistemleri tedarik etmesi şeklindeydi. Silahlar ve malzemeler Kızıldeniz ve Aden Körfezi üzerinden gemiler ve balıkçı tekneleriyle, (önceki Mahan Air seferleri de dâhil olmak üzere) hava kargosuyla ve (muhtemelen) Umman üzerinden karayoluyla taşınıyordu. Hizbullah eğitmenleri ayrıca nakit ve silah karşılığı hizmet takaslarını kullanarak Husilere casusluk ve kaçakçılık ağları kurmayı da öğretti (The National 2026).

 

 

Askeri Boyut

 

Birim 3800, Hizbullah'ın başlıca dış eğitim kolu olmaya devam etti. Üst düzey isimleri arasında Halil Harb ve Rıdvan Gücü'nün kurucu ortaklarından olan, daha sonra ABD tarafından 5 milyon dolar ödülle arananlar listesine alınan Heysem Ali Tabatabai (Ebu Ali Tabatabai) bulunuyordu. Kasım 2025'te Genel Sekreter Şeyh Naim Kasım, Tabatabai'nin 2015'ten 2024'e kadar yaklaşık dokuz yılını Yemen'de geçirdiğini ve "önemli bir iz bıraktığını" açıkça ifade etti ki bu, Hizbullah'ın üst düzey bir kadrosunu uzun süreli olarak sahaya yerleştirdiğine dair ilk resmi itirafıydı. Nitekim Tabatabai, Hizbullah'ın gerilla ve füze doktrinini Husi planlamasına dâhil etmiş; komando, keşif, füze ve insansız hava aracı (İHA) uzmanlarını oraya taşımış ve Husi komuta yapıları içinde Kudüs Gücü subaylarıyla omuz omuza çalışmıştı (Yemen Monitor 2025; Alma 2025). Onun varlığı arkasında izler de bıraktı. Birim 3800'ün askeri uzmanlarından Ekrem el-Seyyid, Aralık 2021'de Marib yakınlarında Husi komutanlarını eğitirken öldürüldü. Daha önce, 2014 yılında Yemen makamları Devrim Muhafızları (IRGC) üyeleriyle birlikte çeşitli Birim 3800 operatörlerini tutuklamıştı (Alma Araştırma Merkezi 2021; 2025).

 

Başka kanıtlar da su yüzüne çıkmaya devam etti. Saada'da ele geçirilen 2016 tarihli bir videoda, "Ebu Salih" olarak bilinen bir Hizbullah eğitmeninin Husi savaşçılara asimetrik savaş ve Suudi Arabistan'a yönelik operasyonlar konusunda eğitim verdiği görülüyor. İki yıl sonra, Suudi öncülüğündeki işgal güçleri, San'a Uluslararası Havalimanı hangarlarında Hizbullah üyelerinin Kasıf (Qasef) dronlarını hazırladığını ve alanı füze çalışmaları için dönüştürdüğünü gösteren görüntüler yayınladı; ittifak sözcüleri Hizbullah'ı o dönemde Husilerin "en büyük silah tedarikçisi" olarak nitelendirdi ve aynı uzmanların iletişim sistemleri de sağladığını belirtti. Hatta bazı Hizbullah personelleri danışmanlığın ötesine geçerek bizzat cephede de savaştı (The National 2021).

 

Silah envanteri de benzer bir çizgi izledi. Husilerin ilk stokları Salih'in ordusundan geliyordu —Toçka (OTR-21), FROG-7 ve Zelzal roketleri ile Scud ve Hwasong varyantları— ancak 2017-2018 dolaylarından itibaren cephanelik, kaçak kitlerle Yemen'de monte edilen İran tasarımı sistemlere kaydı. Bu kitlerden; menzillerinin yaklaşık 650 ile 900 kilometreden fazla olduğu bildirilen ve sonraki varyantlarının daha uzağa ulaştığı iddia edilen Kıyam menşeli Burkan-2H ve Burkan-3/Zülfikar balistik füzeleri; Kudüs tipi kara saldırı seyir füzeleri; Gadir ve diğer gemisavar seyir füzeleri ve dönüştürülmüş SA-2 "Muhit" gemisavar balistik füzeleri üretildi. Aynı tedarik ağı üzerinden dronlar da sağlandı; önce Kasıf-1 ve Kasıf-2K (Ebabil-T klonları, yaklaşık 120-200 kilometre menzilli, 30 kilogram sınıflı savaş başlıkları), ardından nakliyat gemilerine ve İsrail'e karşı kullanılan daha uzun menzilli Samad-2 ve Samad-3'ler ve daha sonra ABD'nin MQ-9 Reaper'larına karşı kullanılan Type 358 hava savunma bileşenleri ile patlayıcı insansız su üstü araçlarının yanı sıra Şahid tipi tek yönlü saldırı İHA'ları tedarik edildi. Kısacası, silahların karakteristik özellikleri İran ve diğer Direniş Ekseni envanterleriyle eşleşmektedir (Reuters 2024). Silah konusundaki kritik yardımın yanı sıra istihbarat paylaşımı da önemliydi. Husilerin Filistinlilerle dayanışma ilan ederek Kızıldeniz ve Aden Körfezi'ndeki ticari ve donanma gemilerine saldırmaya başladığı 2023'ün sonlarından itibaren, hedef seçimi için İran tarafından sağlanan istihbarat kritik bir önem taşıyordu (Reuters 2024).

 

 

Referanslar:
 

 

 

  • Knights, Michael. "Yemen'in 'Güney Hizbullahı': Husi Füze ve İHA Gelişmelerinin Etkileri." Yakın Doğu Politikası Washington Enstitüsü (Washington Institute for Near East Policy).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kaynak: https://aep1979.substack.com/p/from-beirut-to-sanaa?r=796s6l&utm_campaign=post&utm_medium=web

 

 

Çeviri: Medya Şafak